Cột sống hỏng theo sáu bậc — và vì sao "thoái hoá" là hai chuyện khác nhau

Rất nhiều người cầm tờ kết quả chụp phim đến gặp tôi, trên đó ghi hai chữ "thoái hoá", và họ hoảng.

Việc đầu tiên tôi làm là tách hai chữ đó ra làm hai chuyện: thoái hoá đĩa đệm và thoái hoá xương. Hai chuyện này cách nhau rất xa. [quan điểm ngành]

Câu tôi hay nói trong lớp: "Phải hỏng đĩa đệm xong mới hỏng đến xương."

Cột sống khác khớp gối ở chỗ nào

Khớp gối, khớp vai là khớp động — giữa hai đầu xương có lớp sụn và dịch nhầy.

Cột sống là khớp bán động — giữa hai đốt xương là đĩa đệm, tôi hay ví như một quả bóng chứa nước, có thành bao bên ngoài và dịch nhân bên trong. Nó vừa làm đệm, vừa cho phép cột sống cúi, ngửa, xoay.

Vì cấu tạo khác nhau nên kiểu hỏng cũng khác nhau.

Sáu bậc của cột sống

1. Thoái hoá đĩa đệm. Đĩa bắt đầu mất nước, mỏng đi. Dấu hiệu sớm: vặn mình nghe lục cục, sáng dậy cứng lưng một lúc mới đi được bình thường.

2. Phồng / lồi đĩa đệm. Thành đĩa yếu, dịch bên trong bị trọng lượng ép phình sang một bên, chạm vào mô cơ quanh rễ thần kinh. Đau kiểu tê buốt bắt đầu từ đây.

3. Thoát vị. Bao xơ bục, nhân đĩa tràn ra ngoài chèn ép hệ thần kinh. Đây là bậc mà cách tập phải đổi hoàn toàn — tôi viết riêng một bài về chuyện này.

4. Hẹp đĩa đệm / hẹp đốt sống. Đĩa xẹp xuống, hai đốt xương gần chạm nhau.

5. Trượt đốt sống. Trục mất cân bằng, đốt sống trượt về phía đã yếu.

6. Gai. Đây mới là lúc xương phản ứng — bậc cuối, không phải bậc đầu.

Vì sao nhiều người trẻ đã ở bậc 2 – 3

Hai mươi năm trước, thoát vị là chuyện của người ngoài năm mươi. Bây giờ tôi gặp người ngoài ba mươi đã thoát vị, và họ có một điểm chung: ngồi.

Lái xe tám tới mười tiếng mỗi ngày. Ngồi văn phòng liên tục. Ngồi may. Ngồi bán hàng online tới khuya.

Tôi hay ví cơ chế lệch trục thế này: bạn cầm một chai nước bằng ba ngón tay. Một ngón rão không giữ nổi, một ngón khô cứng không chịu nhường, một ngón thì "đói ăn" — chai nước sẽ nghiêng và tuột. Ổ khớp của bạn cũng bung khỏi trục đúng như vậy. [kinh nghiệm]

Và đây là chỗ tôi nói thẳng: chữa cơ mà bỏ qua nguyên nhân nghề nghiệp thì chữa phần ngọn, trăm năm cũng vậy. Nếu bạn vẫn ngồi mười tiếng mỗi ngày với tư thế cũ, thì bài tập nào cũng chỉ là chống đỡ.

Ba nguyên nhân gốc

Sau nhiều năm hỏi chuyện học viên, tôi thấy đi cùng nhau ba thứ: [kinh nghiệm]

1. Thói quen nghề nghiệp và tư thế — thứ chiếm phần lớn thời gian trong ngày.
2. Coi nhẹ chuyện ăn — ăn thiếu chất kéo dài, và không ai dạy mình về dinh dưỡng.
3. Không vận động — mà phần lớn không phải do lười, mà do làm mười tới mười hai tiếng mỗi ngày thì còn sức đâu.

Tôi nói điều thứ ba với sự thông cảm, vì tôi gặp rất nhiều người như vậy. Nhưng cơ thể không thông cảm — nó chỉ tính sổ.

Việc nên làm theo từng bậc

• Bậc 1 – 2: đây là lúc còn nhiều đường lùi nhất. Tập làm dày cơ lưng để cơ gánh bớt tải cho đĩa đệm, chỉnh tư thế ngồi, và ăn đủ đạm.
• Bậc 3 (thoát vị): đổi hướng hoàn toàn — không kéo giãn vùng đó. Xem bài riêng.
• Bậc 4 – 6: cần bác sĩ đánh giá trước; bài tập lúc này là để giữ, không phải để cải thiện nhanh.

Một câu hỏi đáng giá

Nếu bạn mới chỉ nghe lục cục và sáng dậy hơi cứng lưng — bạn đang ở bậc rất sớm, và bạn có nhiều thời gian hơn bạn nghĩ.

Câu hỏi là: bạn dùng khoảng thời gian đó để làm gì?

Bạn đang ở bậc nào, phim chụp ghi gì, đau kiểu gì và bao lâu rồi? Nhắn Zalo cho tôi. Nếu tình trạng của bạn cần bác sĩ trước, tôi sẽ nói đúng như vậy.

Bài viết trình bày khung đọc bệnh dùng trong giảng dạy của tôi, mang tính chia sẻ kinh nghiệm nghề — không phải phác đồ y khoa, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.