Thoát vị đĩa đệm: vì sao càng kéo giãn càng nặng

Trong tất cả những gì tôi dạy về xương khớp, đây là phần tôi nhấn mạnh nhiều nhất — vì sai ở đây là hỏng thêm, chứ không phải chỉ vô ích.

Thoát vị là gì

Đĩa đệm giống một quả bóng chứa nước: có thành bao xơ bên ngoài và nhân dịch bên trong.

• Khi thành bao còn nguyên mà dịch bị ép phình sang một bên — đó là phồng / lồi đĩa đệm.
• Khi thành bao bục ra, nhân tràn ra ngoài và chèn vào hệ thần kinh — đó là thoát vị.

Nghe qua thì giống nhau, nhưng cách xử trí ngược nhau.

Vì sao kéo giãn lại sai

Với người bị lồi đĩa đệm mức nhẹ, kéo giãn nhẹ nhàng đúng cách có thể giúp giảm áp lực. Nhưng khi bao xơ đã bục, tình huống khác hẳn.

Tôi hay nói với học trò một câu cho dễ nhớ: "Rách rồi thì kéo càng rách." [quan điểm ngành]

Vùng bao xơ đã tổn thương cần được yên để lành, giống như bạn không kéo căng mép một vết thương đang liền da. Trong khi phần lớn các bài "chữa đau lưng" trên mạng lại là các bài kéo giãn sâu — người bị thoát vị làm theo, hôm sau đau tăng, tê lan xuống chân nhiều hơn, rồi kết luận "yoga không hợp với tôi".

Không phải yoga không hợp. Là chọn sai bài cho đúng cái tầng mình đang ở.

Vậy người thoát vị nên làm gì

Đây là hướng tôi vẫn dùng, và tôi nói rõ: phải có bác sĩ đánh giá mức độ trước. [kinh nghiệm]

1. Ngừng tập kéo giãn ở vùng tổn thương. Không cúi gập sâu, không vặn xoắn mạnh, không kéo căng vùng đó. Các vùng còn lành của cơ thể vẫn tập bình thường.

2. Dùng công cụ khác thay cho động tác.

• Nằm nghỉ đúng cách trên mặt phẳng đủ cứng — nghe rất đơn giản nhưng lại là thứ có tác dụng thật với giai đoạn cấp.
• Ăn đủ đạm để cơ thể có vật liệu phục hồi mô.
• Giảm tải: giảm cân nếu đang dư, bỏ bê vác, chỉnh lại tư thế ngồi và tư thế ngủ.

3. Khi đã ổn định — chuyển sang làm dày cơ lưng.

Mục tiêu không phải cho lưng dẻo, mà là để lớp cơ gánh bớt tải cho đĩa đệm. Cách tập: động tác biên độ nhỏ, lặp lại nhiều lần, sức vừa phải, không nín thở.

4. Đi từ vùng lành. Nếu đốt số năm bị thoát vị, các đốt phía trên vẫn tập được. Không có chuyện "bị thoát vị thì cấm vận động toàn thân" — cấm sai cũng hại như tập sai.

Những dấu hiệu phải đi khám ngay

Tôi nhắc lại trong mọi lớp, vì đây là ranh giới không được mờ:

• Tê hoặc yếu lan xuống chân, đi hay vấp
• Đau tăng lên về đêm, nằm không đỡ
• Rối loạn tiểu tiện, đại tiện
• Đau sau một cú ngã hoặc chấn thương

Những dấu hiệu này không phải chuyện của người hướng dẫn tập. Hãy đi khám.

Điều tôi muốn bạn giữ lại

Có hai kiểu sai hay gặp với thoát vị: tập quá tay vì nghĩ càng kéo càng đỡ, và nằm im hoàn toàn nhiều tháng vì sợ. Cả hai đều làm bạn mất thời gian.

Con đường ở giữa: để vùng tổn thương yên, giữ cả cơ thể còn lại vận động, ăn đủ để có vật liệu phục hồi, và chỉnh lại thứ đã làm hỏng nó — thường là tư thế ngồi hằng ngày.

Bạn đã chụp phim chưa và kết quả ghi gì — lồi, phồng hay thoát vị, ở đốt nào? Nhắn Zalo cho tôi, tôi sẽ nói bạn nên tránh nhóm động tác nào trước đã. Đây là phần tôi khuyên nên có người hướng dẫn, đừng tự mò theo video.

Bài viết chia sẻ kinh nghiệm huấn luyện và quan điểm nghề, không thay thế chẩn đoán hay chỉ định của bác sĩ. Người có dấu hiệu chèn ép thần kinh cần được bác sĩ thăm khám trước khi tập bất kỳ bài nào.